Blog · İşletme yönetimi
Ölü stok nedir? Küçük işletmeler için stok takibinde 6 pratik ipucu
Rafına bakıp “Mallar yerinde, işler yolunda” demek kolay. Ama aylardır yerinden kıpırdamayan her ürün, aslında kasaya girmemiş paradır. Buna ölü stok denir ve küçük işletmelerde sermayeyi en sessiz eriten şeylerden biridir. Bu yazıda ölü stoğu nasıl fark edeceğini ve stok takibini zahmetsiz hâle getiren pratik ipuçlarını anlatıyoruz.
Ölü stok nedir?
Ölü stok, uzun süredir satılmayan ve yakın zamanda satılma ihtimali düşük olan üründür. Süre işine göre değişir: Hızlı dönen gıda veya kozmetikte birkaç hafta bile uzun sayılabilir; mobilya ya da hırdavatta birkaç ay normal olabilir. Önemli olan kendi işin için bir sınır belirlemek. Örneğin “3 aydır hiç satılmayan ürün ölü stoktur” diyebilirsin.
Ölü stok neden bu kadar önemli?
Rafta bekleyen ürün için bir zamanlar para ödedin. O para şu an kasanda değil, rafta duruyor. Üstelik bu ürünler yer kaplar, tozlanır, modası geçer ya da son kullanma tarihine yaklaşır. Bu sırada çok satan ürünlerine ayıracağın sermaye azalır. Kısacası ölü stok hem paranı bağlar hem de büyümeni yavaşlatır.
Ölü stoğu nasıl fark edersin?
Ölü stok genellikle kendini bağırarak göstermez. Birkaç basit işaret ona dikkat etmeni kolaylaştırır:
- Tozlanan raflar: Hep aynı yerde duran, kimsenin sormadığı ürünler ilk adaydır.
- Hiç değişmeyen stok adedi: Geçen ay kaç adet varsa bu ay da o kadar varsa ürün yerinden kıpırdamıyor demektir.
- “Bir ara kampanya yaparız” listesi: Sürekli ertelediğin ürünler, büyük ihtimalle sermayeni bağlayan ürünlerdir.
Bu ürünlerin alış fiyatını adetleriyle çarptığında, rafta ne kadar paranın beklediğini kabaca görürsün. Çoğu esnaf bu rakamı ilk kez hesapladığında şaşırır.
Stok takibinde 6 pratik ipucu
1. Ayda bir kısa sayım yap
Büyük yıl sonu sayımlarını beklemek yerine ayda bir, en azından en çok para bağladığın ürünleri say. Kayıtlarınla raftaki adet uyuşmuyorsa sorunu erken yakalarsın.
2. Ürünleri dönüş hızına göre ayır
Ürünlerini üç gruba böl: hızlı dönenler, normal gidenler ve yavaş kalanlar. Bu ayrım sana hangi ürüne yeniden sipariş vereceğini, hangisini ise bekleteceğini gösterir.
3. Yavaş ürünleri harekete geçir
Satılmayan ürünü rafta bekletmek yerine değerlendir: çok satanların yanına ek ürün olarak koy, “2 al 1 öde” gibi paket kampanyaları dene ya da sosyal medyada öne çıkar. Az kârla da olsa satmak, parayı kasaya geri döndürür.
4. Az ama sık sipariş ver
Toptancıdan büyük miktarda almak cazip görünebilir. Ancak emin olmadığın ürünlerde küçük partilerle başlamak, ürünün tutup tutmadığını görmeni sağlar. Tutarsa sonraki siparişi büyütürsün.
5. Sezonu önceden düşün
Kışlık atkı, okul malzemesi, bayram ürünü… Sezonluk ürünlerde sezon bitmeden kalanları indirime almak, bir yıl rafta bekletmekten genellikle daha kârlıdır.
6. Stoğu kâğıtta değil, tek bir listede tut
Stok bilgisi defterde, fiyat Excel'de, fotoğraf telefonda olunca hangi üründen ne kadar kaldığını görmek zorlaşır. Ürün adı, fiyatı, stok adedi ve fotoğrafı aynı yerde olduğunda kontrol birkaç dakikaya iner.
Küçük bir alışkanlık, büyük bir fark
Ölü stokla baş etmek için karmaşık sistemlere gerek yok. Ayda bir göz atmak, yavaş ürünleri erkenden fark etmek ve siparişleri satışa göre ayarlamak çoğu zaman yeterlidir. Asıl mesele bunu düzenli yapmak.
Biz de bu düzeni telefondan kurabilmen için EsnafPilot'u geliştiriyoruz. EsnafPilot'ta ürünlerini fotoğraf, fiyat ve stok adediyle tek listede tutabilecek, aradığın ürünü saniyeler içinde bulabileceksin. Gelir-gider, ürün ve müşteri takibi ücretsiz planda da yer alıyor.
EsnafPilot çok yakında App Store ve Google Play'de. Yeni ipuçlarını ve yayın gününü kaçırmamak için Instagram'da @esnafpilotcom hesabını takip et.